|
| |
|
| kwRwKwk pËlI jÖ¦wekwcy xQËld dw
PlËZ xfkËZ ÌbLw
W. ÌkËRwtwd xox¥Ky
| GkKi AiÙZ gPd KLËdw dw KLËdw Ìj Ìmwdw jwËg, ÌoUw AwËMB cwkYw Kkw xMËtxQl Ggv Ìmn ejêìæ ÌmwdwI ÌMl„ ÌbËm KxùeZ jÖ¦wekwcyËbk xgPwk xdËt AwItwiy ipl, ZwËbk Ìe^wckw gÖx¦Rygy, xgËbmy þñwËaêk ebËlpy xKQÖ ovMVd jLd owkw ÌbËm RRgw Z×lxQl, ZLdB ÌgwSw xMËtxQl Gk GKUw xgekyZ ÌoÛwZ DVËgB„ 1973 owËl ÌmL iÖxRgÖk kpiwd oÖþeÄB ÌRËdxQËld, 1971 owËl ewK gwxpdyk opËjwMy kwRwKwk, Awlgbk, Awlmwio gwxpdyËZ AwItwiy lyËMk oboøB Ìgxm„ fËl bwlwl AwBËd ZwËbk xgPwk KkËZ ÌMËl VM gwQËZ M^w DRwr pËZ gwcø„ G xgnt xdËt xZxd ZuKwlyd eÖxlmeÞcwd AwgbÖl LwËlËKk owËa AwËlwPdwI KËkxQËld Ggv Ìmn ejêìæ bwlwl AwBËd AwUK gw AxhjÖ£ßËbk owcwkY qiw ÌNwnYw KËkxQËld„ ZwkI lqø xQl, xgËhb hÖËl og xiËl GKËjwËM KwR KËk jwItw„ Ìbm MVËd ogwk HKøg¦hwËg mxkK pItw„ HxZpwxoKhwËg G xo¦wìæ oxVK xQl„ eÙxagyk AwËkw Ìjog Ìbm omþè ovMÞwËik icø xbËt þñwcydZw gw iÖx£ß ARêd KËkËQ, Ìoog Ìbm GKB ckËdk xo¦wìæ xdËtËQ„ xgËhËbk ÌhbËkLw†Ëlw iÖËQ xbËt GxMËt jwItwk ÌPÄw KËkËQ„ ÌmL iÖxRgÖk kpiwdI ZwB KËkxQËld„
1972 ÌaËK 2007 owl ejêìæ ÌKwËdw okKwËkk AwiËl KLËdwB gwvlwËbmy dwMxkKËbk jÖ¦wekwcy gËl xPxpßZ Kkwk AeËPÄw ÌKD KËkxd„ ÌKD hwËgIxd„ GB eÖËkw oitUw ewxKþæwxd owixkK gwxpdyk ÌlwKËbkB jÖ¦wekwcy gËl xPxpßZ Kkw pËtËQ Ggv 1974 owËl gwvlwËbm-hwkZ-ewxKþæwd x¢eqyt P×x£ßk icø xbËt xPxpßZ 195 Rd jÖ¦wekwcyËK qiw KËk Ìbd ÌmL iÖxRgÖk kpiwd„ G BoÖøxUI ÌoLwËdB oiw® pt„ ÌRdwËkl iBd hwkZ ofËk xMËt ÌoLwd ÌaËK G Kw¡šwdpyd KwËRk QgK xdËt GËo gwvlwËbmyËbk iËcø jÖ¦wekwcy ÌL^wRwk AeZuekZwt xl® pd„ ZwkI oÖþeÄ lqø, þñwcydZw jÖ˦k 40 gQk ek GËo RwxZËK xgh£ß KËk xgËbmy pþæËqËek Ìq¢ eÞmþæ KËk ÌZwlw„
lq KkËl ÌbLw jwËg, jÖ¦wekwcyËbk xgPwk xdËt AowvxgcwxdK ÑþñPwkwk iBdDx¥d-fLkØx¥d okKwËkk AwiËl pVwu KËkB jwkw ÌowâPwk pËt DËVxQËld, okKwk gbl pËlI GLËdw ZwkwB xPlöwewlöw KËk jwËâQd„ ‘MYZwxìèK’ okKwk qiZwt AxcxÅZ pËlI ZwËbk AøwËR«wt ÌKwËdw exkgZêd ptxd„ Aaêwu Zwkw jwËbk pwËZk ¢ßyrdK xQËld, GLËdw ZwËbk pwËZk eÖZ×l pËt RwxZ xghwRËdk Rdø KwR KËk jwËâQd„ GLd ¢ßËiB þeÄ pËâQ, ÌRdwËkl iBd okKwkËK jwkw nrjËìèk iwcøËi qiZwt GËdxQËld, Zwkw GLËdw gwvlwËbËm qiZwk xdtìèYKwky Ggv ZwËbk BmwkwtB ogxKQÖ exkPwxlZ pËâQ„
jÖ¦wekwcyËbk xgPwËkk iyiwvxoZ xgntxU jLd Awgwk þñwcydZwk 38 gQk ek owiËd xdËt Awow pËlw, ZLdB Awikw oZKê KËkxQlwi, þñwcydZwk GZ xbd ek gwvlwËbËmk iËcø jÖ¦wekwcy ÌL^wRw GK xgeŒdK ebËqe pËg„ Awk ‘jÖ¦wekwcy’ glËZ jwËbk xPxpßZ Kkw pËZ ÂkØ Kkl ZwËbk iËcø kwRwKwkËbkI AìæhêÖ£ß Kkw pËlw„ GidxK kwRwKwk dw pËlI RwiwtwËZk kwRdyxZk owËa RxrZ awKËlB ZwËbk jÖ¦wekwcy glw ÂkØ pËt ÌMl„ ÌmËn Zw dMíhwËg kwRÐdxZK eÞxZeqËK NwËtl Kkwk Rdø gøgpwk pËZ ÂkØ Kkl„ exkxþÿxZ Gid b^wxrËtËQ, AwItwiy lyËMk ovob DeËdZw Ñotbw owËRbw ÌP#cÖky gËl gËoËQd, jÖ¦wekwËck bwËt ÌgMi LwËlbw xRtwkI xgPwk Kkw pËg„ owËRbw ÌP#cÖkyk iËZ, ‘iÖx£ßjÖ¦KwËl ewxKþæwËdk GK ÌRdwËkËlk owËa ÌgMi LwËlbw xRtw ÌodwKøwËóe ÌaËK iÖx£ßËjw¦w pZøwk exkKùedwt xQËld„ ÌoB AekwËc Zwk xgPwk pËg„ kwRwKwËkk Ìd¢y ÌgMi LwËlbw xRtwËK kØLËZ pËg„’
iÖx£ßjÖ¦ PlwKwËl ÌgMi LwËlbw xRtw I ÌmL pwxodw DhËtB AìækyY xQËld„ ewxkgwxkK KwkËY ÌmL pwxodwk ÌjU×K× kwRdyxZ-ovxmöÄZw ZLd xQl, ÌgMi LwËlbw xRtwk Zw-I xQl dw„ ZwB owËRbw ÌP#cÖkyk Kawk RgwËg ÌKD ÌmL pwxodw oóeËKê ÉgÉ GKB Kaw glËl xK ZwËK ÌbwnwËkwe Kkw jwËg? Gog g£ßgø KUÖ Kaw Awpµwd Kkwk mwxil„
kwRwKwkËbk XwlwIhwËg jÖ¦wekwcy glwk xgeb oóeËKê Awikw okKwkËK AwËMI oZKê KËkxQlwi„ ZwËZ AwItwiy lyËMk ÌhZËkI pwRwk pwRwk jÖ¦wekwcy ewItw jwËg gËl Awm‰w KËkxQlwi„ GB RRgw AwItwiy lyËMk ÌdZwKiyêkwI GLd cwkYw KkËQ, kwRwKwk iwËdB jÖ¦wekwcy„ Awk ZwB fxkbeÖk ÌRlw AwItwiy lyM ÌmL pwxodwk ÌgtwB mÛi I Kiêovþÿwd iìèy Bx™xdtwk Ìiwmwkkf ÌpwËoËdk gwgw Ìj gr kwRwKwk xQËld Ìo Kaw DËlöL KËkËQ„ MZ 22 GxeÞl AwItwiy lyM ÌdZwËbk iÖËL G Kaw ÂËd ÌqËe xMËt eÞcwdiìèy ÌmL pwxodw ZwËbk gËld, ÌbËm kwRwKwk gËl ÌKwËdw m² ÌdB„ ÌbËm ÌKwËdw kwRwKwk ÌdB„ Zwk ÌiËt owtiw ItwËRb eÖZ×Ëlk bwbwmðÂk fxkbeÖk obk DeËRlwk ÑKRÖky BDxdtd exknËbk owËgK ÌPtwkiøwd ikÉi LëbKwk dÖkØl ÌpwËod dÖkØ xitw fxkbeÖËk kwRwKwkËbk ZwxlKwt 14 d¹k kwRwKwk pËlI xZxd jÖ¦wekwcy xQËld dw„ GKB owËa xZxd AwItwiy lyËMk fxkbeÖËkk ÌdZwËbk KwËQ eÞmí KËkd, Zwk hwB ÌmL Ìoxli fxkbeÖËkk kwRwKwk, iÖow xgd mwixoËkk IkËf oÔBlw iÔowk ÌiËtk owËa ÌQËl xgËt xbËt AwZôytZw KËkËQd, GUw Zwkw KLËdw gËld dw„ AaP ÌmL pwxodwk ÌiËtk bwbwmðÂk dÖkØ xitwk dwËi ogwB AxhËjwM KËkd, xZxd kwRwKwk xQËld„ ÌmL pwxodw MËgêk owËa AwItwiy lyM ÌdZwËbk RwxdËt Ìbd dÖkØ xitw xeo KxixUk oboø awKËlI jÖ˦k oit xZxd ÌKwËdw AekwciÔlK KwRKiê KËkdxd„
eÞcwdiìèyk G g£ßgø eÞxYcwdËjwMø„ Aaêwu GidxK kwRwKwk gw xeo KxixUk oboø pËlI xZxd jÖ¦wekwcy pËZ ewËkd dw„ G Kaw Awikw AwItwiy lyËMk iZlggwR ÌdZw I ZwËbk Ìe^wckw xgËbmy þñwËaêk ZxùegwpK ZawKxaZ gÖx¦RygyËbk iËd KxkËt Ìbtwk ÌPÄw KËkxQ„ 1971 owËl iÖx£ßjÖ˦k oit kwRwKwk, Awlgbk, Awlmwio eÞhÙxZ gwxpdy Ìj ewxKþæwxd pwdwbwk gwxpdyk opËjwMy xQl, ZwËZ ÌKwËdw oËëbp ÌdB„ xKìç Ìo opËjwxMZw jÖ¦wekwcy ejêwËt KLËdw Ìe^#ËQxQl xK dw, ÌoUw ogËPËt gr xgËgPø xgnt„ Aaêwu ovxmöÄ gøx£ß LÖd, cnêY AxMíovËjwM I lÖUZkwËRk iËZw ÌKwËdw AekwËck owËa RxrZ awKËlB ÌKgl ZwËK jÖ¦wekwcy gËl xPxpßZ Kkw jwËg„ eÞcwdiìèy ÌmL pwxodwk g£ßËgø GKB Kaw eÞxZfxlZ pËtËQ„ ÌmL iÖxRgÖk kpiwd bwlwl AwBd eÞYtd KËkxQËld 1972 owËlk 24 RwdÖtwxk„ G AwBËdk AcyËd ZLd eÞwt 1 lwL ÌlwKËK ÌMÞfZwk Kkw pËtxQl„ AxhËjwM Awdw pt GËbk iËcø 37 pwRwk 411 RËdk xgkØ˦„ G AxhjÖ£ßËbk iËcø 34 pwRwk 623 RËdk xgkØ˦ owqøeÞiwËYk AhwËg ÌKwËdw iwilwB bwËtk Kkw oºg ptxd„ iw¢ 2 pwRwk 848 RdËK xgPwËk Ìowebê Kkw pt„ xgPwËk 752 RËdk xgkØ˦ AxhËjwM eÞiwxYZ pt„ AgxmÄ 2 pwRwk 96 Rd ÌgKoÖk Lwlwo ewt„ Aaêwu iÖx£ßjÖ˦k dt iwËo bwlwl xpËoËg iw¢ 752 Rd Aekwcy xQl„ xKìç ZwËbk ÌKDB iwdgZwxgËkwcy Aekwc gw jÖ¦wekwËck iËZw ÌKwËdw KwR KËkËQ gËl eÞiwY ewItw jwtxd„ 1973 owËlk 30 dËh¹k ÌmL iÖxRgÖk kpiwd jLd bwlwl AwBËd owRweÞw®Ëbk owcwkY qiw ÌNwnYw KËkd, ZLd owRweÞw® ogwB KwkwMwk ÌaËK iÖx£ß ewt„ owcwkY qiw ÌNwnYw Kkw pËlI pZøw, cnêY, lÖŸd I AxMíovËjwËMk G PwkxU AekwcËK owcwkY qiZwk gwBËk kwLw pt„ Aaêwu jÖ¦wekwciÔlK ÌjËKwËdw AekwËck Rdø Ìo oit iwilw bwËtËkk oÖËjwM xQl dw„ xKìç owcwkY qiw ÌNwnYw-ekgZyê ÌmL iÖxRgÖk kpiwËdk Ìbr gQk Ggv ekgZyê AwËkw owËr Pwk iwËo blwl AwBËdk AcyËd owkw ÌbËm ÌKwawI Awk GKxU iwilwI bwËtk Kkw ptxd„ fËl AwBdxU GixdËZB APl pËt eËr„ G ÌeÞqweËU 1972 owËlk RwdÖtwxk iwËo bwlwl AwBd kئ Kkw pt„
Ìo oit Gog AekwËck qZ†Ëlw ZkZwRw xQl„ þôÙxZI xQl Aóöwd„ Zwkek 39 gQk ÌexkËt ÌMËQ„ GLd gwvlwËbËmk ÌhZËk pwxkËKd xbËt jÖ¦wekwcy ÌL^wRw pËâQ„ eÙxagyk jÖ¦wekwcy mdw£ßKkY I xgPwËkk ÌKwËdw eÞx¢ßtwËZB KLËdw ÌKwËdw ÌgowixkK gøx£ßk dwi AwËoxd„ GidxK Ìj x§Zyt xgmðjÖ˦ e^wP ÌKwxU iwdÖËnk eÞwY xMËtxQl, lwL lwL ÌKwxU UwKwk oóeËbk xgdwm NËUxQl, Ìo xgmðjÖ˦I jÖ¦wekwcy xpËoËg ÌgowixkK gøx£ßËK xPxpßZ Kkw ptxd„ jwËbk xPxpßZ I xgPwËkk iÖËLwiÖxL Kkw pËtxQl, Zwkw ogwB xQl owixkK gøx£ß„ ZwËbk AxhËjwM D¤wed, owqyowgÖb, ÌRkw ogxKQÖB Kkw pËtxQl x§Zyt xgmðjÖ˦k ekekB 1945 owËl„ Ìo oit jwkw AwZôËMwed KËkxQËld, ekgZyêKwËl ZwËbk ewItw ÌMËl xgPwËkk KwVMrwt b^wr KkwËdw pËtxQl„ dZ×d KËk KwDËK jÖ¦wekwcy xpËoËg xPxpßZ Kkwk eÞtwo PwlwËdw ptxd„ oºgZ ÌoUwB pËâQ døwjøZw„
jÖ¦wekwcyËbk xgPwk ogwB PwBËQ„ xKìç gwvlwËbËm xPxpßZ 195 Rd jÖ¦wekwcy, jwËbk ogwB ewxKþæwd Ìodwgwxpdyk oboø, xgPwk Kkwk Rdø ZwËbk ÌKwawt ewItw jwËg? Awk iZlxghwËg Ìj RwiwtwZ ÌdZwËbk dwi jÖ¦wekwcy xpËoËg ZwxlKwt eÞKwm Kkw pËâQ ZwËbk ÌKDB 1972-73 owËl jÖ¦wekwcy gËl xPxpßZ pdxd xKvgw bwlwl AwBËd ÌMÞfZwk gw owRwk iÖËLwiÖxL pdxd„ GidxK Ìo oit KwËkw gto xQl iw¢ 4 ÌaËK 10 gQk„ fËl jÖ¦wekwc Kkwk iËZw gtoI ZwËbk xQl dw„ AwiwËbk D˧M GLwËdB„ Gog ebËqe ÌaËK eÞZytiwd pt, okKwk kwRÐdxZK eÞxZeqËK NwËtl Kkwk RdøB xgntxU xdËt iwËV ÌdËiËQ„ RwiwtwËZk kwRdyxZ ÌiwKwËglw KkËZ pËl kwRdyxZ xbËtB KkËZ pËg; KÓUËK#ml xbËt dt„ MYZwxìèK kwRdyxZk cwkwgwxpKZw gpwl kwLËZ og iZ-eËak kwRdyxZ Kkwk AxcKwk DdôÖ£ß kwLËZ pËg„ Adøawt Ìo UwËd kxm xQ^Ër jwËg„
ÌlLK : owvgwxbK I owxpxZøK
rezwansiddiqui@yahoo.com
|
 |
|
|
|
